banner114

Yönetim dünyasında en çok konuşulan konulardan biri liyakat, yani işlerin ehline verilmesi konusudur. Teorik anlamda liyakati tanımlamak kolay olsa da yapılan bir yönetici tercihinin liyakati her zaman tartışmaya açıktır. Liyakatin bileşenlerini irdelemek işin ehlini belirlemekte yardımcı olabilir. Liyakat; bilmeyi, yapabilmeyi, işin etik değerlerine (iş ahlakına) sahip olmayı ve işi yapmaya istekli ve gayretli (motive) olmayı gerektirir.

Bilmek, eğitim işidir. Her konunun her alanının bir eğitim süreci vardır. Bu süreç çoğu kez bir diploma veya sertifika programıdır. İnsan dünyaya eğitilme yeteneği çok yüksek ama öğrenmeye aç ve bilmeyen olarak gelir. Görerek, duyarak, dokunarak, tadarak, sorarak, akıl ederek, hissederek ve nihayetinde yaparak öğrenir.

İnsan, içgüdüsel faaliyeti olan beslenmeyi bile yeterli ve sağlıklı yapabilmek için eğitim alamaya muhtaçtır. Şoför mü olmak istiyorsunuz, bir kursa gitmeli ve başarılı olmalısınız. Mühendis, doktor vs. hangi mesleği yapmak istiyorsanız eğitimini, diploma veya sertifikasını almalısınız.

Günümüz dünyasında her işin, her mesleğin bir okulu en azından bir kursu vardır. Alaylı olmaz mı? Alaylı olunan süre o meslek veya işin içinde geçmişse ve belgelendirile biliniyorsa ve hizmet içi eğitimlerle destekleniyorsa, sınırlı alanlar için olabilir. Yine de eksiklikleri ek eğitim programlarıyla giderilmelidir. 

Yapabilmek deneyimdir. Bir işin eğitimini almak o işi iyi şekilde yapacağı anlamına gelmez. Eğitimde nasıl yapılır öğretilir, çoğu eğitim programı yeterince işbaşı eğitim süresini kapsamaz veya etkin bir işbaşı eğitim imkânından yoksundur. Olsa dahi işbaşı eğitimlerde eğitimcinin kontrolünde gerçekleşir, adayın bağımsız işi iyi yapmasını garanti etmez.

Her işin bir başlangıç noktası vardır. Başlangıç noktasından işe giren aday bilgi ve yeteneğini gösterdiği ve başarılı iş ürettiği sürece yükselmelidir. Kariyer planlama bu aşamada devreye girer. Çalışanların kariyer geliştirme imkânları varsa ve adil bir kariyer geliştirme sistemi uygulanıyorsa yapabilirlik yetkinliği artıracaktır. 

Bir işin eğitimini almak ve işi iyi şekilde yapabilmek liyakat için yeterli değildir. İş ahlakına, işin gerektirdiği etik değerlere sahip olmak gerekir. İş ahlakı işin ayrılmaz bir parçasıdır. Burada kastedilen kişinin bireysel ahlakı, özel yaşamı veya yaşam tarzı değildir. Kişinin yaşam tarzı ve özel hayatındaki tercihleri dostluk ilişkisi için önemlidir. İş ilişkisi için ise kişinin işine zamanında gelmesi, işini dürüst yapması, işini sahiplenmesi, sorumluluklarını zamanında yerine getirmesi, iletişime açık olması gibi tutumları önemlidir. Eskimez bir kaide; “ya maharet ya salâhat ise sanatta maharet müreccahtır”.

Bir kişi bir alanda çok yüksek eğitimlere sahip olabilir, işi yapma yeteneği ve tecrübesi çok iyi olabilir, hatta iş ahlakı da mükemmel olabilir, ama yine de o işe, o makama ehil olmaya bilir. Bir işte başarılı olmak o işi yapmak için istekli, gayretli ve motive olmayı da gerektirir. Doygunluğa ulaşmış, statükoyu koruma eğilimli veya performe olmayan birçok yöneticinin işe ehil görüntüsü yanıltabilir. Motivasyon başarının anahtarıdır.

Her yönetici bir yönetim basamağına gelirken gördüğü eksikler ve ulaşmaya çalıştığı hedefleri vardır. Azim ve gayretle bu hedefleri gerçekleştirmeye çalışır. Bir süre sonra hedeflerine varıp doyuma ulaşabilir, yorulur, gerekçelerini kaybeder, yaptıklarını yeterli görür ve bir şekilde motivasyonunu kaybede bilir. Kişiden kişiye bu süreç değişse de günümüz dünyasında üst yönetim görev süreleri iki-üç dönemle sınırlandırılmıştır.

Ayrıca iş veya örgütle ilgili mülahazalar olmadan farklı gerekçelerle göreve getirilen yöneticiler, kurumsal hedeflerle ilgili motivasyon bozuklukları yaşayabilir. Bu yöneticiler, kendilerini yönetici yapan gerekçeleri örgütsel hedeflerin üstüne çıkartabilirler. Bu tür motivasyonsuzluklar örgütün başarısını olumsuz etkiler, yöneticilerin ehliyetini tartışmalı hale getirir.

Haberiniz olsun ki, Allah size emanetleri ehline vermenizi emreder.” Buyruğunun endişesini taşıyanlara ne mutlu…

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.