banner114

Kişisel ve mesleki hayatımızda hiç beklenmedik bir anda bir krizin ortasında kendimizi bulabiliriz. Kişisel veya mesleki açıdan baktığımızda kriz, varlığımızı tehdit eden veya işimizi kaybetme duygusu bize yaşatan, ani gelişen, mevcut kaynak ve yeteneklerimizle üstesinden gelemeyeceğimiz, rutinin dışına bizi atacak tehdit ve tehlikedir. Bu durum bir işletme, kurum, sektör, ekonomi veya hükümet için de geçerli olabilir.

Mesela, aile birliğini tehlikeye atan mahcubiyetin aşikâr olması kişisel, içinden geçtiğimiz covid-19 ise küresel bir krizdir.  Covid-19, aniden ortaya çıkmış, bütün insanların, sağlık sistemlerinin, ekonomilerin, ülkelerin, hatta uluslararası kuruluşların varlığını tehdit ediyor. Bireyler, toplumlar ve sistemlerin rutinin dışına savrulmuş, mevcut teknoloji ve imkanlar problemle baş etmeye yetmiyor ve panik sürüyor. Milyonlarca hasta ve ölümler ile, sağlık sistemlerini alt-üst etmesiyle, bireylerin ve toplumun hayatta kalabilmek için yaşam biçimlerini değiştirmesiyle tam bir kriz.

Kriz süreçlerinde ayakta kalmak, panik ve korkudan sıyrılıp sakinleşerek sağlıklı düşünmek ve aklı selim hareket etmek, karar almak ve uygulamak, zararı azaltma ve krizden çıkış için yapılması gerekendir. Özellikle yönetimler ve yöneticiler bu sorumluluğu üstlenmiştir.

Karar, yönetim fonksiyonlarının her aşamasının belirleyicisi ve yöneticinin en mümeyyiz vasfıdır. Karar yapma beş aşamalı bir süreçtir. Yöneticiler, tanılama, ifade etme, irdeleme, alternatif çözüm önerileri oluşturma, kıyaslama ve tercih yapma aşamalarına bazen tam uyarak, bazen de birçok basamağı atlayarak veya geçiştirerek karar verirler. Bu süreçlerde; tahmin yöntemleri, olasılık hesaplamaları, beyin fırtınası, DELPHI tekniği, SWOT analizi, karar ağacı, balık kılçığı gibi teknikleri kullanırlar.

Rutin durumlarda karar alma, döngünün her tekrar edişinde süreçleri gözden geçirerek benzer uygulamalarla devam eder. Rutin kararlar, otomatik bir işleyiş sahiptir. Stratejik yapılandırılma süreçlerin de karar yapmak belirli bir plan ve program dahilinde gerçekleşir.

Fakat krizler, büyük ve yıkıcı durumlar olarak ortaya çıkarlar. Bu süreçlerde doğru kararlar oluşturmak için yöneticilerin karar yapma yetkinliği, kurumsal imkân ve esneklikler gibi birçok faktör devreye girer. Krizler şartlarında isabetli kararlar yapmak için süre kısıtlı, bilgi yetersiz, belirsizlik üst düzeydedir. Birçok çalışan ve karar sürecinin paydaşları aşırı stres, korku, panik ve psikolojik baskı altında olmaları isabetli karar almayı daha da zorlaştırır.

Bu şartlar altında karar almaya etki eden faktörler, kurum içi ve kurum dışı olmak üzere sınıflanabilir. Bir işletmenin misyon ve vizyon tanımlamasının olması, SWOT analizine ve stratejik plana sahip olması, acil durum ve kriz planın bulunması, mali bilançosu, sigorta teminatları, saygınlığı, örgütsel kültürü, krizlerle ilgili yönetici ve kurumsal deneyimi kurum içi faktörlere örnek sayılabilir. Krizin konusu, büyüklüğü, etki alanı, sektörel durum, üst kurumsal yapılar gibi durumlar kurum dışı faktörlere örnektir.

Risk yönetimi anlayışıyla yönetilen işletme veya kurumlar krizlere önemli ölçüde hazırlıklıdır. Kriz ve acil durum planına sahip olmak, bu planlarda ortaya çıkabilecek kriz ihtimallerine göre senaryolara sahip olmak ve bu senaryoları tatbikatlarla uygulamış olmak kriz süreçlerinde karar yapmayı kolaylaştırır. Sadece gerçeklikten uzak, bir takım yasal zorunlulukları karşılamak için hazırlanan dokümanlar elbette gerçek bir risk yönetimi ve krize hazırlık sayılmayacağı için işe de yaramayacaktır. Kâğıttan aslanlar kimseyi ısırmazlar.

Yönetici, her türlü krizde ayakta kalması, sakin olması, aklı selim hareket etmesi gereken kişidir. Yönetici, krizi tespit ettiği gibi karar alma mekanizmasını, kontrolü altına alarak, olağan üstü durum uygulamasına geçmelidir. Bir kriz merkezi kurması, karar almayı merkezileştirmesi ve kararların tek bir merkezden hızlı ve etkili yayılmasını sağlaması gerekir. Yönetici, paydaşları ve kamuoyunu tek bir merkezden ve bir sözcü aracılığıyla düzenli ve sürekli bilgilendirmelidir.

Yönetim, sahanın her köşesinden bilgi sağlayan yönetim bilgi sistemi ağını aktif etmeli ve anlık veriye ulaşmalıdır. Yaşananları ve uygulamaların geri dönüşlerini takip etmek bir sonraki kararın yerindeliğini ve etkinliğini artırır. Hızlı veri analizi ve işleme mekanizmasıyla verilerin doğruluğu kontrol edilerek, ilişkilendirilerek raporlanmalıdır. Bununla birlikte sorunu tanılama, irdeleme alternatif çözüm önerileri geliştirme, kıyaslama süreçlerinde bilgi, zaman darlığı ve katılım sınırlılığı yaşanacaktır.

Her şeye rağmen yöneticinin “en kötü karar kararsızlıktan daha iyidir” gerçeğini idrak ederek, mevcut verileri, deneyimleri ve sezgisel kavrayışlarını da kullanarak ve mümkün olduğunca karar sürecini işleterek hızlı karar alıp uygulama becerisini göstermesi krizlerle başa çıkmada hayatidir.

Krizi fırsata çevirmek yönetsel beceri ve hazırlıklı olmakla çok alakalıdır. Atı alan Üsküdar’ı geçmişse, size bir şey kalmaz…

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.