banner114
banner146
banner122

Köy Enstitüleri 17 Nisan 1940 yılında kuruldu. Rıfkı Selim Burçak’ın Milli Eğitim Bakanı olduğu Adnan Menderes 2.Hükümeti döneminde,27 Ocak 1954’te ise resmen kapatılarak, adları değiştirildi.

                Ancak Köy Enstitülerini Köy Enstitüsü yapan temel ilkelerin yok edilmesinin başlangıç tarihi CHP’nin tek başına iktidar olduğu Şükrü Saraçoğlu 2.Hükümeti döneminde Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel’in bakanlıktan alınarak yerine tutucu kimliği ile tanınan Reşat Şemsettin Sirer’in 5 Ağustos 1946’da kurulan Recep Peker Hükümeti’nde Hasan Ali Yücel’e özellikle yer verilmemiştir. Sirer, TBMM’de-kendisinden beklenildiği üzere-29 Ağustos 1947’de yaptığı konuşma ile “Köy Enstitülerini köy Enstitüsü yapan tüm özelliklerin ortadan kaldırıldığı çok açık biçimde ifade etmiştir. Bu zat daha sonraları TBMM yaptığı konuşmada, köy enstitülerinin kurucusu Hakkı Tonguç için: “Bu adamı defederken hiçbir yerden mukavemetle karşılaşmadım.” şeklinde onur kırıcı bir dil kullanmıştır. 10. İnönü Hükümetinde Sanayi Bakanlığı yapan ve İsmet İnönü’nün yakın çevresinde yer alan Muammer Erten’in hayatının ve anılarının anlatıldığı Prof. Dr. Hakkı Uyar’ın doçentken hazırladığı “Topraktan Parlamentoya” adlı kitapta, İsmet İnönü’nü Köy Enstitüleri uygulamasını niçin durdurduğunu çok açık olarak anlatmaktadır. Muammer Erten Paşa’ya; “Paşam bu Köy Enstitülerinin  kapanması olayı nasıl oldu? “ İsmet İnönü: “Köy Enstitülerinin kapanmasından duyduğum acıyı tarif edemem. Bir babanın evladını kaybetmesinden duyduğu acı gibi duyarım, ama herkes zanneder ki Hasan Ali Yücel’i, Tonguç’u isteyerek değiştirdim. Köy Enstitülerinin kapanmasına neden  oldum diye benim hakkımda kamuoyunda yanlış bir hüküm vardır; Aslında o zaman bir sürü olaylar oldu. Kurultaylarda Enstitüler aleyhinde bir cereyan başladı. Ben bunların doğru olmadığını yerine giderek tespit ettim, ama bu kadar yoğunlaştı ki gurubu etkiledi. Gurubun büyük çoğunluğu Köy Enstitülerinin aleyhine döndü Bakanlar içinde Köy Enstitülerine karşı vaziyet alanlar çoğaldı. En çok da bu konuda Köy Enstitülerinden şikayet edilenlerin başında Milli Eğitim Bakanı Yücel’le, Genel Müdür Tonguç hedef alınıyordu. O sırada ordudan, rahmetli Mareşal Fevzi Çakmak’tan (1876-1950), o Genel Kurmay başkanlığından ayrılmadan önce, yoğun şikâyetler başladı. Mareşal:” Bu kominist yuvalarını ne zaman kapatacaksın ?”diye soruyordu. Mareşal adeta bunu bir mesele haline getirmişti. Köy Enstitüleri etrafında bu çok yoğunlaştı. Şimdi sana önemli bir şey söyleyeceğim. Herkes benim zayıflığım gibi görür, ama benim gücümdür aslında; mesela ben Köy Enstitüsü fikrine inanmışımdır. İnanmış bir insan bunu sonun kadar yürütür; idealizmde, felsefede bu böyledir, ama ben bir politikacıyım, uygulayıcı-yım. Ben gücüme göre gücümün var olduğu yerde, gücümü gösterebilirim. Ben dahi değilim, gücümle, tecrübemle memleket menfaatlerini en seviyede tutarak meselelere çözüm bulurum. Ben gücümün bittiği yerde politikacı, bir tecrübe sahibi bir insan olarak bir noktada onu gelecekte tekrar uygulamak üzere bir noktada durdururum. Bu aslında benim gücümdür. Çünkü artık gücümü kaybettiğim noktada,”Ben bu işi yürüteceğim!”diye yürüdüğüm zaman, artık tamamıyla yok olma durumu vardır. Ben gücümün bittiği yerde, her şeye rağmen, yok olucu bir harekete yönelmem. Orada dururum. Zaman benim için önemli bir faktördür; Zaman içinde imkânlar gelir önüme, bir noktada bıraktığım fikrimi yeniden uygularım.

                Köy Enstitüleri zamanın 16 milyonluk Türkiye’sinin kalkınması için ideal bir proje idi. Ama artık yeniden hayata geçirilmesine günümüz koşullarında  gerek kalmadı.Mesleki ve teknik okullardan yetişenler bu boşluğu fazlasıyla  dolduruyor.Köy Enstitülerinin kuruluş tarihi olan 17 Nisan münasebetiyle bu konuyu okuyucularımla paylaşmak istedim.

                      

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.