Bir Dönemin Patlangaç Çılgınlığı! Patlangaçların Yerini Şimdi Tabletler Aldı? Patlangaç (Patlangoz) nedir?

Trabzon’da Patlangoz, bazı yörelerde ise ‘patlangaç’ olarak bilinen, kamış veya ağaç dalından yapılan pistonlu bu çocuk oyuncağının Latince adı Sambucus’tur. Eski dönemin klasik oyunları, tablet çağında ne kadar hayatta kalabiliyor?

Gülçin Birinci
Gülçin Birinci Tüm Haberleri
Bir Dönemin Patlangaç Çılgınlığı! Patlangaçların Yerini Şimdi Tabletler Aldı? Patlangaç (Patlangoz) nedir?
Bir Dönemin Patlangaç Çılgınlığı! Patlangaçların Yerini Şimdi Tabletler Aldı? Patlangaç (Patlangoz) nedir?
+1
Haber albümü için resme tıklayın

Trabzon’da Patlangoz, bazı yörelerde ise ‘patlangaç’ olarak bilinen, kamış veya ağaç dalından yapılan pistonlu bu çocuk oyuncağının Latince adı Sambucus’tur.

Trabzon ve bölge çocuklarının kendi uğraşları ve yaratıcılıklarıyla şekillendirdiği, herkesin kendi oyuncağını yapma ustalığı olan bir dönemde  vazgeçilmez oyuncağı olan patlangoz, günümüzde yok denecek kadar az ve unutulmaya yüz tutmuştur. O dönemler çocukların oynamak için oyuncakları, satın almak için oyuncak mağazaları ya da oyun parkları yoktu. Onların oyuncakları ve oyun alanları tamamen doğadan ibaretti. Bir ağaç dalını “atlı karınca”, suyun aşındırdığı kayayı “kaydırak”,  sarmaşıkları ise “salıncak” yerine koyup oynanırdı.

Çocukluğumuzun Unutulmaz Oyuncağı

Yine o güzel, unutulmaz günlerin oyuncaklarından olan patlangaç, her zaman yapılabilen bir oyuncak değildi. Güz mevsimi patlangoz (patlangaç) yapma zamanıydı. Çünkü patlangaçın içine konup atılan ve adına “bibil” denilen ağacın meyvesi o dönem olurdu. Bibil, çıtlı ya da dağdağan olarak bilinen ağaçların meyveleri sarıdan kahverengiye dönmeye başladığında patlangaçlar yapılır.

Patlangaç (Patlangoz) Nasıl Yapılır?

Patlangaçların yapımında kullanılan zakkum ağacından uygun bir dal, yaklaşık 20-30 mm çapında kesilir. Zakkum ağacının ortası kendiliğinden delik olduğu için bir çubuk veya tel gibi aletlerle temizlenir ve delik genişletilir. Oyuncağın ikinci parçası olan itecek çubuğunu yapmak için sert olan bir ağaçtan (fındık, kızılcık, erik, nar, vb.) dal kesilir. Kesilen dalın boyu, oyuncağın bitirilen kısmının boyuna göre ayarlanır ve kenarları düzeltilir. Ardından, kısaltılan dalın el tutulacak yeri ve delikten içeri girecek kısmı ayarlanır ve kaygan olması için itecek çubuğunun kabuğu soyulur. Böylelikle oyuncak (patlangoz) hazırlanmış olur.

Dağdağan ağacının (bibil) meyveleri toplanarak, bu meyvelerden biri patlangacın giriş kısmına yerleştirilir. Ardından eldeki tıkaçla yapılan ani itişle, dağdağan meyvesi 8-10 metre uzaklığa patlayarak fırlatılırdı. Bu eğlenceli oyun, patlama sesinden dolayı "patlangaç" ya da “patlangoz” ismiyle anılır.

Çocukluğumuzun Değişen Oyun Dinamikleri

Çocukların oyuncaklarını yaptığı dönemlerin yerini günümüzde teknolojinin yaygınlaşmasıyla tabletler almıştır. Doğal dünya yerini dijital dünyaya bıraktı. O dönemlerin sadece oyuncaklarını değil, kültürünü ayakta tutmak adına yapılan çalışmalar, klasik oyunları, tablet çağında ne kadar hayatta tutabiliyor?


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Günebakış Trabzon Haber Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Günebakış Trabzon Haber hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Günebakış Trabzon Haber editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Günebakış Trabzon Haber değil haberi geçen ajanstır.