banner114

Kelebek etkisi kavramı, Lorenz’in ifadesiyle “Amozan ormanlarında kanat çırpan bir kelebeğin başlattığı hava akımının ABD’ye kasırga olarak ulaşması” örneği üzerinden tanımlanmaktadır.

Lorenz’in bu buluşu alışılmış bilim anlayışının gerçek hayatı açıklamada yetersiz kaldığının ispatı olmuştur. Olaylar, başlangıç şartlarına sıkı sıkıya bağlı bir şekilde garip (tuhaf) çekilerin etkisiyle oluştuğu ve başlangıç şartlarında yapılacak çok küçük değişikliklerin sonuçları tahmin edilemez bir şekilde değiştirdiği ve karmaşıklaştırdığı gerçeğini göstermişti. Artık kaos ve kelebek etkisi matematik ve fen bilimleriyle birlikte, sosyal bilimler de olayları açıklamakta önemli bir yaklaşım haline gelmiştir. Yönetim bilimleri alanında da kaos yönetimi yaklaşımı olarak kullanılmaktadır.

Özellikle karmaşık örgütlerin yapılanması ve yönetiminde kaos yaklaşımı bizlere yeni kapılar açmaktadır. Ayrıca bir çok kurumsal değişim, problemlerin çözümü veya iyileştirmeyi kaos yönetimi bakış açısıyla ve kelebek etkisi üzerinden gerçekleştirmeyi mümkün kılmaktadır.

İşletme ve örgüt yönetimleri, örgütlerinde yapacakları değişim ve iyileştirmeler için kelebek etkisi oluşturabilecek fikir, teknik ve uygulamalar belirler. Yapılan küçük ekleme, yeni bir birim kurma veya yeni bir fikir oluşturma veya yeni bir eylem ile istedikleri değişimi ve iyileştirmeyi olayların doğal akışı içerisinde elde edebilirler. Fakat bunu sağlamanın yolu, öncelikle ihtiyaç tanımlaması çerçevesinde oluşturulan başlangıç şartlarına hassas bir şekilde bağlı kalmaktır. Uygulamanın sürekliliğini doğal bir akış halinde sağlayabilmek için ise, bir garip çekici oluşturmaktır. Yani uygulamacıların istenen uygulamayı gönüllü ve istekli bir şekilde yapmalarını sağlayacak bir teşvik edici argümanı uygulamaya eklemektir.

Ustaların deyimiyle, her hangi bir işin başarılı bir şekilde yapılmasına “muktazi ve müşevvik” gerekir. Muktazi zorunluluğu olan ihtiyaçtır. Müşevvik işin yapılmasında kişileri istekli kılan teşvik edicidir. Kaos yaklaşımıyla garip çekicidir. Mesela, açlık yemek için muktazi, insanın yediğinden lezzet alması ve keyif duyması ise müşevviktir.  İşte bunun gibi, işletme, kurum ve örgütlerde değişimlerin ve iyi iş yapmanın sırrı burada yatar.

Zorunlu bir ihtiyaç için üretilmiş bir fikrin uygulanmasından netice alabilmek için başlangıç şartlarına sadık kalınmalıdır. Başlangıç şartlarında yapılacak küçük değişimlerin bile çözümden uzaklaşmayı netice vereceği unutulmamalıdır. Ülkemizde her gün bu durumun olumsuz örnekleri yaşanmaktadır. Ekonomik teşvik programları, milli eğitim ve sınav sistemi uygulamaları, sosyal yardım uygulamaları gibi…

Mesela, Anadolu’da kurulmuş yeni üniversiteler için oluşturuluş olan ÖYP (Öğretim Üyesi Yetiştirme) programı daha sonra bütün üniversiteler genelleşerek amacından uzaklaşmış, programın içerisindeki birçok pozitif uygulamadan vazgeçilmiş ve en sonunda avantaj olan ÖYP araştırma görevliliği, belirsizliğe dönüşmüş ve program iptal edilmiştir. Yine üniversitelerde, yeni başlamış olan Araştırma ve Bölgesel Kalkınma Üniversiteleri projesinin de benzer bir akıbete uğramamasını temenni ediyoruz. Bunun için, projenin ortaya çıkma gerekçelerine sadık kalınarak (başlangıç şartlarına hassas bağlılık) ve müşevvik bir garip çekici etrafında yürütülmesini diliyoruz.

Sonuç olarak, proje uygulamalarında veya sistem geliştirme ve iyileştirmelerde, başlangıç şartlarına sadık kalarak, teşvik edici garip çekiciler sayesinde küçük şeyler büyük değişimler sağlayabilir. Başlangıç şartlarında sonradan değişiklik yaptığımızda öngörülemez bir kaosa sürükleniriz.

Kaos ve kelebek etkisi yeni yüzyılda yönetime yeni kapılar açmaktadır. Korkmadan henüz tam olarak aydınlanmamış bu bilimin kapısından girelim.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner108

istanbul escort