banner114

İstisnalar kaideyi bozmaz tabiri sıkça kullanılır. Böylece genel kuralların geçerliliğine atıfta bulunurken, farklılıkların olabileceği, fakat genel işleyişin esas olduğu ifade edilir. Farklı ve daha iyi olana müstesna denir. Müstesna bir kişi, müstesna bir eser gibi ifadelerle nitelenenin benzersiz güzelliği veya üstünlüğü söylenir.

Fiziksel ve sosyal yaşamda cari olan yaradılış kanunları genel bir işleyişi tanımlarken, bu kanunların içinde bırakılmış özel alanlar ve noktalar ise istisnalara kapı açar. İstisnalar aslında yeni bir âlemin veya farklı bir dünyanın giriş kapısıdır. Farklılıkların birlikteliği ile zenginliklere kavuşulur.

Maddi âlemdeki istisnalar, yaradılışın çeşitlilikleri, güzellikleri ve hayatın varlığının kaynağıdır. Örneğin, maddenin ısıyla temasıyla tanecikleri arasında boşlukların artması sonucu genleşme ve soğuk ile temasıyla taneciklerinin arasındaki boşlukların azalması sonucu büzülme yasası ortaya çıkar. Bu yasa suda istisnai bir şekilde işler. Suyun en yoğun hali dört derecedir. Isının artması veya düşmesi durumunda suyun tanecikleri arasındaki mesafe artmaktadır. Her iki şekilde de su genleşmektedir. Bu istisna denizler ve okyanuslardaki canlılar âleminin varlığına imkân verir.

İnsanlar, kural olarak bir anne ve babadan dünyaya gelmektedir. Fakat ilk insan topraktan yaratılmıştır. Bütün dönüşlerin toprağa olması, her şeyin aslına rücu etmesinden başka bir şey değildir. İsa peygamber de babasız dünyaya gelmiştir. Bu istisna bu gün klonlama veya kopyalama denilen teknikle anlaşılmıştır.

İstisnalar, Yaratıcıyı tanımanın yollarından biridir. Kural koyabileceği gibi, kuralının kendisini bağlamadığının anlaşılmasıdır. Allah’ın varlığı ve tecellilerinin sınırsız ve istisnasız olduğunu göstermektedir. O’nun ilimi ve kudreti her şeyi kuşatmaktadır, bunun istisnası yoktur. Fakat, Allah’ın ilim ve kudreti, iradesinin doğrultusunda çok farklı şekillerde tecelli etmektedir. İstisna bu farklılıkların ifadesidir. İnsanı anne ve babadan yarattığı gibi, anne ve babasız veya babasızda yarattığını, ilmi ve kudretini her hangi bir şeyin sınırlamadığını göstermektedir. Bununla birlikte, Sünnetullahın (Allah’ın kanunlarının) sürekliliği de Kuran’da vurgulanır.

Günlük yaşamda veya hukukta yine birçok istisna ile karşılaşılır. Eşitlik söylemleri bu farklılık ve istisnaları ortadan kaldırmaz. Her kural söylendikten sonra istisnaları açıklanır. Anlaşılıyor ki, istisnalar genel kurallar kadar önemlidir.

Onun için, adalet yaklaşımı ile belirlenmiş istisnalar, yönetsel işleyişinde gereğidir. Yönetsel kararlar yapılandırılırken ve süreçler tanımlanırken istisnai haller dikkate alınmalıdır. Yanlış anlaşılmasın, bu ifadeler adam kayırma ve torpil uygulamalarının sığınağı değildir. Çok zeki bir öğrencinin sınıf atlatılması, bir istisnai uygulama ve adalettir. Fakat bir yakınının çocuğunun sınıf atlatılması bir istisna uygulaması değil, haksızlıktır.

Birçok idari düzenlemede maslahat gereği belirlenmiş istisna düzenlemeler, gerçek amaçları dışında kullanılmakta ve genel kuralın uygulanmasının önüne geçmektedir. İstisnalar kurumsal amaçları gerçekleştirmek ve zenginliği artırmak için gereklidir. Başka şeyler için değil… İstisna yeni bir âlemin kapısı ise açılmalı…

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner108