banner114

Trabzon’u  tarihte 2. İstanbul olmaktan  çıkartıp bugünkü sıradan bir şehir haline getiren sebeplerin ve uygulamaların  en kötülerinden biri de Trabzon’daki tarihî eserlerin birçoğunun yok edilmesi ve eski muhteşem tarihinin  unutturulmasıdır. Trabzon tarihini gözden düşürmek  Trabzonlu Cihan hükümdarının ölümünden sora  on yedinci yüzyıldan itibaren başlamıştır. Bunu için eskiden Batum’dan  Kastamonu’ya kadar çok geniş ve emsalsiz bir şehir olan Trabzon Cumhuriyet döneminde eyalet sisteminin kaldırılmasıyla  Trabzon Eynesil ve Of arasına sıkıştırılmıştır.Halbuki bu hudutlar eski Trabzonun merkez hudutlarıydı. Şimdi dış hudutları olmuştur.Bugünkü merkez hudutları ise Ayasofya ve K.T.Ü. arasıdır.Trabzon’un eski dış hudutları ise  Batum ve Kastamonu arası idi.Trabzonda on sekiz konsolosluk vardı. Bir çok muhteşemlikleri yok edilmiştir.Böylece sorunlar artmıştır.

   Trabzonda ilk defa 1810 yılındaki Sargana-rus  savaşından kalma yaklaşık bin kişilik Akçaabat Sargana Şehitliği üzerinden yol geçirmek bahanesiyle  yok edilmiştir.Halbuki bu zafer için Padişah 2. Mahmut Han  Akçaabatlılara ödül vermiştir.Buranın yok edilme tarihleri Mahmut Goloğlu tarafından 1925 ve 1945 tarihleri gösterilmektedir. Yani kademeli olmuştur.İkinci en büyük yok ediş katliamı 1937’de Trabzon Vilâyet Bölge müfettişi  Selânikli Tahsin Uzer tarafından yapılmıştır.Bilhassa Yavuzun anası Ayşe Gülbahar Hatunun Fatihten devraldığı  36 Vakfın belgeleri yok edilmiştir.Bütün bunlar sonucunda hastalanarak  Pariste ölmüştür.Çünkü:O’nu Trabzonda  bu eserleri Gülbahar Hatun Mahallesinde bizzat  kırarken felç vurmuştur     Yani Sargana olayından sonra Hatuniyye Kabristanı  Osmanlıca  kitabeleri ve ortasından geçen İpek yolu  yok edilmiştir.Halkın şikâyet dilekçe telgrafına Mustafa Kemal Atatürk’ün “yapma ! diye çektiği Telgraf dahi yok edilmiştir.Bu günleri gören  ve Atatürk’e Trabzon Belediyesinde Kahve içiren  rahmetli Şevket Çulhanın bu konuda anlattıklarına bizzat şahit oldum .Kırdırılıp müteahhitlere mozaik olması için  satılan beş bin kitâbeden  kurtarılan bin beş yüz kadarı Murat Yüksel tarafından önce üç cilt halinde Vali Enver Hızlan beye,sonra beş cilt Belediye Başkanı Âsım Aykan beye yayınlattırılmıştır.Trabzonun tapusu gibi değerli eserlerdir.Fakat Atatürk’ün Tahsin üzere “YAPMA” diye çektiği telgraf da yok edilmiştir.Osmanlıcaya “Arapça “diyerek  kendi cehaletlerini anlamadan Trabzon Belediyesi 1980.li yıllarda tarihî Belediye arşivini n Molozda denizi döküldüğü ve Moloz sahilinde yakıldığı,Trabzon Vilâyet Arşivi belgelerinin bir kısmının da çöpe atılıp yok edildiği  Araştırmacı yazar Hüseyin Albayrak bey trafından defalarca yazılmış ve de anlatılmıştır.Bugün Trabzon Valiliğinin,Trabzon Mlli Eğitiminin ve Trabzon müftülüğünün hiçbir arşivi yoktur.Sadece Trabzon Lisesinin bir kitabı yayınlanabilmiştir.Yedinci asırdan kalan 15.Yüzyılda Osmanlıca yazıya geçen on iki Dede Korkut destanının sekiz adedi Sis dağı ile Bayburt arasında geçtiği halde bu Trabzon destanlar da Trabzon öğrenilmesin diye örtbas edilmiştir.Daha neler var neler..Biz bunları “TRBZONDA YOK EDİLEN TARİHÎ SERLER”  araştırma kitabımızda belgeleriyle sıraladık.İleride inşallah yayınlanacaktır.

                Avni Aker Stadının bir kısmı şehitlikti.Yavuz Selim Stadı alanının Kuzey doğusunda bir Türbe vardı.Bunu gözlerimle bizzat gördüm.Kabak Meydanda eskiden Kanûî devrine ait ‘Süleymaniye Camisi ‘var idi.Ortahisarda bugünkü Müftülüğün yanında       Fâtihin kurduğu Amasya Mahallesi ve Amasya camii Mimar Sedat Çetindaş raporunda belirtildiği üzere 1942 yılında yok edilmiştir.Fakat caminin temelleri yerindedir.Ortahisar ve Büyük Şehir Belediyesi tarafından yeniden yaptırılacaktır.Molozdaki Tarihi ve Turistik Roma Limanı da 19.Yüzyıla kadar geldiği halde sonradan yok edilmiştir.Deniz Zağnos köprüsünün altına kadar çıkıyordu.Bugünkü uzunkum gibi doldurularak yok edild.Trabzonun asıl zenginliği olan Roma ve Pekin arasında Trabzondan gelip geçen  İpek yolunun yılda iki yüz elli bin Develik Kervan yolu da  iptal edilmiştir.Trabzonun yer altı şehri yolları hep tahrip edilmiştir.Kapatılmıştır.Eski Trabzondan sadece Akçaabat Orta Mahalle ile birkaç alnına ALLAH yazılı tarihî ev kalmıştır.1958’liyıllarda yıktırılan Meydandaki Hilâlli  sinema Amasya Camisi tekrar yaptırılırken oda yaptırılmalıdır.

                 1916-1918 tarihleri arasında  Trabzondan Rusyaya Petesburg müzesine  kaçırılan dört gemi tarihi eserin bir gemi dolusu geminin fırtınadan batmasıyla yok edilmiş,Rusyadaki müzeye konulanlar da halâ geri alınamamştır.Trabzon l Halk Kütüphanesinde eskiden  ahşap camekânlar içindeduran Yunanca  ve Rumca eserler de bugün ana salonda yoktur.Ben onlara bizzat şâhidim.Kostaki konağındaki  Müzelik eserler  ile Ayasofya bahçesinden kaldırılan kitabeler diğer köprü,çeşme,levha ,cami,mescit,minare,tarihî evler ,kapristanlar  v.s. dahi   hakkıyla korunmalıdır.Kala kala onlar kalmıştır. Trabzonu aslına rücu ettirmenin en güzel ilmi yolu Trabzon tarihine ve tarihî eserlerine sahip çıkmaktır.Başka Türlü Trabzonu ve Trabzonluları tanıtamazsınız.Kimliksiz kimse durumuna düşülür.Bu en kötü  vatansızlıktır.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner108