İnsanların davranışları faklılık gösterdiği gibi, hekimlerinde hastaya karşı davranışları farklılık gösterir. Aslında hepimiz aynı toplumun bireyleriz. Mesleğimiz bizi bir miktar değiştirse de toplumsal özelliklerimizi mesleğimizin uygulamasına yansıtırız. Bu nedenle hekim davranışlarıyla toplumsal kültür ve kişilik yapısı arasında doğrudan bir ilişki vardır.

Temel kabul, hekimlerin hastaya karşı art niyetli (parasal kazanç, deneyim kazanma gibi) yaklaşmayacağı varsayımıdır. Hipokrat andı ve “öncelikle zarar verme” ilkesi her hekim için geçerlidir.  Bununla birlikte, hastaya karşı hekimlik davranışlarının farklılaşmasında kabul görmüş üç tür hekimlikten bahsedilir. Babacıl (paternalist), danışman ve yönlendirici hekim.

Babacıl hekim, hasta lehine tatlı-sert yaklaşıma sahiptir. Hastanın şikâyetlerinin dinlenmesinde, bilgilendirilmesinde belirleyicidir. Hastaya sağlığını korumadığı, tedavi prosedürlerinde uymadığı için kızabilir. Hastanın bazı zararlı yaşam alışkanlıklarını terk etmesi için ona baskı uygulayabilir. Hastayla arasındaki bilgi asimetrisini gözeterek teşhis yöntemleri ve tedavi seçenekleri hakkında kendisi karar verir. Hastanın bu kararlara uymasını bekler. Karar sorumluluğunu üzerine alır. Hulusi Kentmen tiplemesidir.

Danışman hekim, babacıl hekimin tam tersidir. Hastanın şikâyetini dinler, teşhis yöntemleri ve tedavi seçenekleri hakkında hastayı etraflıca bilgilendirir, fakat karar vermeyi hastaya bırakır. “Tercihini yaşarsın” anlamında bir yaklaşım söz konusudur. Temel fonksiyonu hastanın teknik bilgi asimetrisini gidererek hastanın kendi hakkında karar vermesini sağlamaktır. Bir tür defansif tıp uygulaması olarak da görülebilir.    

Yönlendirici hekim, bilgilendirme noktasında danışman hekim davranışına sahip olmakla beraber, teşhis yöntemlerinin ve tedavi seçeneklerinin tercihinde kendi görüşünü de ifade eder. Hastaya yapılacaklar hakkında hastayla birlikte karar verir. Böylece karar sorumluluğunu hastayla birlikte paylaşır. Önerilen modeldir.

Yukarıda ifade ettiğimiz hekimlik davranış modelleri tecrübeyle kabul edilmiştir. Bizim yaptığımız bir saha çalışmasında ise (Turkiye Klinikleri J Health Sci 2017;2(2):92-9), hekimlik davranış modelleri dört şekilde ortaya çıkmıştır.

İdeal hekimlik, hastaya dinleyen, muayenelerini yapan, tanıyı muayene ve tetkik bulgularıyla birlikte koyan, hastaya hastalığı, tedavisi hakkında açıklamalarda bulunan, zorunlu durumlarda hastayı yatıran, kitabi tanımlamalara uyan yaklaşımdır. Muhafazakâr hekimlik, tanı koymada tetkik sonuçlarına öncelik veren, zorunlu durumlarda ilaç yazan ve tedaviyi kolaydan zora doğru belirleyen yaklaşımdır. Hasta dostu hekimlik, hastanın tedavisini hastanın kişisel taleplerini dikkate alarak yapan,  küçük bir katkısı olsa da ilaç yazan, hastaya katkısı olacağını düşündüğünde hastayı yatıran, operasyon öneren ve hasta şikâyetlerini ortadan kaldırmayı önceleyen yaklaşımdır. Performans (nicel) hekimlik ise, mümkün olduğunca fazla hasta kabul eden, yatıran ve hasta ziyaretlerini önemine göre belirleyen hekimlik davranışıdır.

Sizin hekiminiz hangisi?

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner89

banner37