Muhtarlık müessesesi ilk kez 1829 yılında Padişah 2. Mahmut döneminde kurulmuş. Yeniçeri Ocağının ortadan kaldırılması sonucu bir tehlikeye meydan vermemek ve mahallelerin güvenliğini sağlamak adına muhtarlık teşkilâtı oluşturulmuş. Başlangıçta atama yöntemiyle getirilen muhtarlar daha sonraları seçimle gelmeye başladı. Muhtarlar bir anlamda mahallede devletin temsilcileriydi.

***

Tek parti döneminde hükûmetlerin “emir erleri” konumuna sokulan muhtarlar, adeta ihbarlık müesseselerine dönüştürüldü. Kavgalar, kaçaklar, gelenler ve gidenler muhtarlardan sorulurken devlet muhtarlara her ay belli oranda gıda yardımı yapardı. Muhtarla iyi geçinmeyen köylü hoş karşılanmazdı. Bir diğer ifadeyle muhtarın gazabı köy halkının çekindiği unsurdu. Muhtarlardan korkulan dönemlerdi.

Demokrat Parti dönemiyle birlikte devletin tercih ettiği isimler yerine halkın tercih ettiği isimler seçilmeye başlandı. Artık muhtarlar korkulan seçilmişler değil, saygı duyulan ve önemsenen kimselerdi. İletişim güçlü olmadığı için de muhtarlar yine devletin uç karakolları gibiydi.

***

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan dönemine kadar mahalledeki ikametgâhlardan sorumlu oldukları müddetçe muhtarlıklar hâlâ önemliydi. Ancak ikametgâh ve nüfus kayıtlarının nüfus müdürlüklerine verilmesinden sonra köy ve mahalle muhtarlıkları yetki olarak bitti. Tam da bu dönemde muhtarlara asgarî ücretten maaş bağlanınca muhtarlıklar farklı anlamda cazip hâle geldi. Fonksiyon olarak bir anlamda bitirilen… “Postacının yerine ulaştıramadığı evrakı bıraktığı büro” hâline gelen muhtarlıklar bugün iki bin lira maaş ve SGK ödemesiyle bambaşka bir hâle büründü. Yetkisi olmayan ama seçilerek karizma yapan insanlar… Sayın Cumhurbaşkanı Erdoğan “Valiler ve kaymakamlar muhtarların emrindedir” dese bile mahalle muhtarının sözünün başkanlara ve kaymakamlara geçtiği pek söylenemez.  Buna rağmen aylık 2 bin lira maaş, yetkisiz de olsa muhtarlara cazip hâle gelmiştir.

Bugün gelinen noktada bir mahallede 7-8 muhtar adayı ile karşılaşıyoruz. Bu tablo -eski muhtarlarımızı tenzih ederiz- kesinlikle ekonomiktir ve asla mahalle ve köy sevgisiyle… Hizmet aşkıyla alâkalı değildir. Daha öteye gidersek maaşlı muhtarlıklar köylerde adeta sorun hâline gelmiştir.

***

Sayın Cumhurbaşkanı’nın da şikâyetçi olduğu “oy nakli” olaylarının altında yatan yegâne sebep muhtarlık seçimleridir. Köylerde muhtar adayları neredeyse ölüleri bile yazıp seçim alabilmenin yarışı içindedir. Komşu komşuya küsmüş, düşmanlık seviyesinde kırgınlıklar meydana gelmektedir. Toplumda var olan sülale hassasiyeti muhtarlıklarla yeniden canlandırılmış ve yeni yeni düşmanlık tohumları ekilmektedir. Dememiz odur ki özellikle köylerde muhtarlık seçimleri kangrene dönüşmüş, komşu komşuya düşman olmuştur. Seçim günü inşallah endişeli haberler okumayız.

Muhtarlık müessesine layık görülen ücret uğruna yaşanan bu tablo ne AK Parti ne de ülke için hiçbir fayda getirmeyecektir. Hattâ para için verilen bu mücadele muhtarlara yönelik az da olsa var olan saygıyı da yok edecektir. Önümüzdeki dönemde muhtarlık müessesinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine inanıyoruz. Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde özel önem yüklenen demokrasinin ilk ayakları, demokrasi için farklı bir noktaya gelmiştir. Tekrar tekrar hatırlatıyoruz. Özellikle köylerde muhtarlıklar komşuyu komşuya düşman eder hâle gelmiş, seçimler düşmanlık tohumlarının ekildiği zemin dönüşmüştür. Çaresi nedir bilmiyoruz ama böyle gitmeyeceğini söylemeliyiz.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Metehan 2 hafta önce

Belediyede çalışan kendini kurtaramamış işçi muhtar adayı....bubadam muhtar olacakta halk için çalışacak..hem belediyede mesaiye gidip maaş alacak hemde muhtarlığa birisini bırakacak o da orda ptt tebligatlarını alacak. Sonra bu muhtar iş arayacak nereden ne koparırım nasıl parayı götürürüm derdine takipçilik yapacak arada sırada da külliyede yemeğe gidip bol bol selfie çekecek...muhtarlık müessesi bitmiştir..

Avatar
mustafa 2 hafta önce

türkiyede yaklaşık 53 bin muhtar var aylık olarak bütçeye 110 milyon civarında bir yük var.kaldırılsın tüm muhtarlar.ilçede kaymakamlıkta 10 köyden sorumlu köy sorumlusu atansın.sorunları bu köy sorumluları çözsün hem muhtarlık seçiminde ikiye,üçe bölünen köyler olmaz hemde aylık bu rakama köylere hizmet götürülsün.

banner108