Yönetim dünyasında merkezilik ve ademi merkezilik tartışıla gelmiştir. Bir işletme veya kurumda karar, problemin olduğu, yaşandığı yerdekiler tarafından mı, yoksa o işletmenin üst yönetimi tarafından mı verilmeli? Gelecek planları alt birimlerden başlanarak üste doğru mu yapılandırılmalı, yoksa üst yönetim tarafından hazırlanıp, alt birimlere mi dikte edilmeli? Kararı oluşturmada tümden gelim mi daha etkilidir, tüme varım mı?

Kararın alındığı yer ile uygulandığı yer arasındaki mesafeye karar mesafesi denir. Bu mesafe hiyerarşik veya coğrafik olabilir. Hiyerarşik olarak kararın uygulanacağı yönetsel makam ile alınan yönetsel makam arasındaki uzaklık kastedilmektedir. Kararların ağırlıklı olarak yapılandırıldığı yönetimsel düzey örgütün merkezilik derecesini belirler. Geçmişte merkeziliği savunan görüş kararların üst yönetim tarafından alınmasını esas alırken, ademi merkezilik görüşü kararların yerelde (uygulama yerinde) alınmasını savunmuştur.  

Soruların aslında bir tek doğru cevabı yoktur. Kararın türüne, konusuna, kapsamına göre cevap değişmektedir. Her iki durumunun kendisine göre avantaj ve dezavantajları söz konusudur.  Önemli olan avantajların çok olduğu seçeneği uygulamaktır. Örneğin, operasyonel kararlar ile stratejik kararların yapılandırılması ve alınması farklılık arz eder.

Operasyonel, uygulamaya yönelik kararların yapılandırılmasında problemin yaşandığı yerde incelenmesi ve yaşayan kişilerin görüşleri, ihtiyaçları ve beklentileri çok önemli hale gelir. Kararın oluşturulması süreci içerisinde bu inceleme ve görüşlerin önemli bir yeri vardır. Fakat kararı illaki bu yerde ve bu kişiler almalıdır anlamı buradan çıkmaz. Bu durumlarda kararı yapılandırırken mutlaka üst yönetimden kurumsal amaçları önceleyen yöneticiler de işin içinde olmalıdır. Aksi durumda oluşacak çözüm önerisi paketi problemi yaşayanların kişisel bazda sorunlarını giderebilir ancak kurumsal amaçlara hizmet etmeye bilir. Çünkü yerelde güçlü olan aktörler kararın kendi kişisel çıkarları doğrultusunda oluşmasını sağlayabilirler. Stratejik, işletmenin geleceğine yönelik kararlar ise, alt birimlerden bilgi ve öneri toplanmakla beraber, üst yönetim tarafından yapılandırılması gereken kararlardır. Bu kararlar işletmenin tamamını ilgilendiren ve dış çevre parametrelerinin de dikkate alındığı kararlardır. Bu karar alma sürecinde elbette alt birimlerin kapasiteleri, ihtiyaçları veya temsilcileri işin içinde olmalıdır. Ama onların işletmenin tamamı ve geleceği hakkında karar alma yetenekleri ve yetkileri yoktur. Kararı asıl yapılandıran üst yönetim veya yöneticilerdir. Şayet operasyonel kararlar tamamen yerele, stratejik kararlar tamamen üst yönetimine bırakılacak olsa birçok sorun yaşanabilir. Karar mesafesinin azlığı veya çokluğunun doğuracağı sakıncalar, örnekteki gibi katılımlı karar alma yöntemiyle azaltılabilir. Merkezi ve ademi merkezi görüşün birde politik yönü vardır ki, ademi merkeziyetçi görüş bir tür liberalizm anlamına gelmektedir. Bireysel girişimciliği teşvik etmekte, merkezden, yani hükümetten beklentileri azaltarak, kişilerin kendi emeklerinin üzerinde ayakta durmasını salık vermektedir. Ademi merkeziyetçiliğin yüzyıl önce için vakti gelmemiş olsa bile, giderek liberalleşen dünyada ekonomik gelişme ve işletmecilik anlamında zorunlu gibi durmaktadır. Merkezi planlamalı ekonomiler olan kominizim ve devletçilik görüşünün çökmüş olması, ademi merkezci yani bireysel girişimciliği önceleyen bir yapılanmayı gerçekleştirmek kaçınılmaz hale gelmiştir. Sonuç olarak, yönetimde karar mesafesinin avantaj ve dezavantajlarını kaldırmak, katılımlı grup kararlarıyla mümkündür. Bir şahıs ne kadar deha sahibi olursa olsun, ortak aklı alt edemez.

             

                                                                                        

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner89

banner108