İşletmelerin temel amaçları, kâr elde etmek, sosyal fayda sağlamak, büyümek ve sürekliliktir. Aslında bu amaçlar aynı zamanda birbirini destekleyen olmazsa olmazlardır. Kamu işletmelerinde amaçlar değişmez, sadece sıralamasında bir değişiklik olur. Sosyal fayda birinci sıraya geçer ve kâr elde etmenin yerine zarar etmemek gelir.

Özel işletmeler sosyal fayda sağlayarak, yani insanların bazı ihtiyaçlarını gidererek kazanç elde etmeye çalışırlar. Bu kazancın içinden bütün maliyet ve vergileri düştükten sonra girişimciye kalan kısmına kâr deriz. Hilesiz hurdasız iş yaparak, insanları aldatmayarak kâr elde etmek, yani dürüst tüccar olmak övülmüş bir haldir.

Kazanç elde etmenin meşru zemini, ihtiyaçlar hiyerarşisi içerisindeki meşru sayılan bir ihtiyacı karşılayacak mal veya hizmetleri, üretmek, yer veya zamana taşımak ve mülkiyet değişikliğini sağlamaktır.

Üretmek bir anlamda eşya ve hizmetlerin yapısında değişiklikler meydana getirerek her hangi bir nesnenin insan ihtiyacını karşılayacak şekle dönüştürülmesidir. Mesela; tohumun buğdaya, unun ekmeğe, sütün peynire, güvencenin sigorta poliçesine, senaryonun filime dönüştürülmesi gibi…

Nesne ve olgularda yaptığımız her değişim onlara yeni değerlerin katılması anlamına gelir. Dolayısıyla bir mal veya hizmetin yapısındaki işlem sayısı artıkça, aldığı katma değer artar. Fındığı fındık ağacının dalında satmak katma değeri en düşük halidir. Toplayıp fındık olarak satmak, fındığı toplamanın fındığa kattığı değeri de satmaktır. Fındığı çikolataya çevirerek satmak ise katma değeri en yüksek şeklidir.  

Her katma değer artışı, maliyetleri artırdığı gibi ürünün satışından elde edilecek kârı da artırmaktadır. Bu nedenle sanayi ve teknoloji ürünlerinin yapısındaki malzeme ve işlem çeşitliliği ve sayısı fazla olduğu için katma değeri yüksek ürünler olarak bilinirler. Ürünlerin ileri bilgi ve teknoloji gerektirmesi onlara ayrı bir değer katar.

Bir cep telefonu plastik, alüminyum, kalay, lityum, demir, bakır, gümüş gibi maddelerden 100-200 gram ağırlığında üretilir, fiyatı 500-4000 TL arasında değişmektedir. Kullanılan malzemesinin malzeme olarak değeri 50-100 TL’yi geçmezken sahip olduğu yüksek katma değer nedeniyle malzeme ve imalat maliyetinin çok üzerinde satılmaktadır. Dolayısıyla kârı çok yüksektir. Yüksek fiyatı getiren, ürünün yapısına giren bilgi, tasarım sanatı ve üretim teknolojisidir.

Meşru yoldan kazancını artırmak isteyen girişimci ve iş adamları mümkün olduğunca katma değeri yüksek ürünler üretmesi ve pazarlaması gerekir. Kârı artırmanın meşru yolu budur. Yoksa ürünlerin yapılarında olması gereken malzemeleri eksilterek, işçinin emeğini sömürerek veya ederinin üzerindeki değerlerden ihaleler alarak elde edilen yüksek kazançlar kazanana ve ülke ekonomisini de yaramayacaktır.

Meşhur kıssadır: Bir gün bir gemiyle hacı adayları hacca giderken, güvertede oturmuş sohbet ederler. Bir hacı adayı paralarını saymaktaymış, birden esen güçlü bir rüzgâr, hacı adayının elinden paraları güverteye ve denize dağıtır. Herkes bir telaşla paraları toplamaya çalışır, hacı adayı istifini bozmaz. Paraların önemli bir kısmı denize uçar. Bu durumu gören ve onun paraları için telaş edenler sorar “Hacı bu ne hal?” O da cevaben “Telaşlanmayın haydan gelen huya gider, sudan gelen suya gider” der ve ekler “Ben bir sütçüydüm.”

Sözün tesiri samimiyetinde, kazancın bereketi ise helalliğindedir.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Erdal Taha Aydoğdu 3 hafta önce

Güzel bir makale... Tebrikler