banner114

İngiliz arşivinden Trabzon çıktı

Osmanlı ve İngiliz arşivlerinden yararlanılarak Trabzon şehrinin 19. yüzyıla ait kapsamlı haritası hazırlandı. Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu ile Doç. Dr. Özgür Yılmaz’ın çalışmasıyla bir buçuk yılda hazırlanan haritayla Trabzon’a ait pek çok bilinmeyen ortaya konurken, daha önce bilinen ancak nerede yer aldıkları bilinmeyen yapılarda gün yüzüne çıkartıldı. Öte yandan Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu tarafından çıkacak olan ‘Sorularla Trabzon’ isimli kitapla birlikte hem haritanın hem de Trabzon’a ait birçok bilgi yayınlanacak.

Yıllarca Karadeniz Teknik Üniversitesinde öğretim üyeliği yapmış olan Erzurum Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu ile Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Özgür Yılmaz tarafından 19. yüzyıla ait Osmanlı Dönemi Trabzon Şehir Haritası hazırlandı. Osmanlı ve İngiliz arşivleriyle 1898’de konsolos vekili olarak Trabzon’da görev yapmış olan Francis Richard Maunsell tarafından Eylül 1898’de çizilmiş olan Trabzon haritası esas alınarak hazırlanan haritada 19. yüzyılda Trabzon’da var olup konumları tespit edilen yer ve mekânlar bir arada gösteriliyor. Konsolos vekili Maunsell tarafından çizilen Trabzon şehir haritasının orijinalinin İngiliz Ulusal Arşivlerinde bulunduğunu belirten Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu, Maunsell’in haritasının birçok belgeden toparlanan bilgilerle genişletildiğini belirtti.

HARİTAYI ANLATTI

Doç. Dr. Özgür Yılmaz ile birlikte çizdikleri haritayı anlatan Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu, şu şekilde konuştu: “Haritada 19. yüzyılda Trabzon’da var olup konumları tespit edilen yer ve mekânlar bir arada gösteriliyor. Haritanın ölçeği nedeniyle çeşme, fırın gibi mekânlara yer verilmedi. Haritada kırmızı alanlar, yerleşim yerlerini göstermektedir. Haritada bazı mekânlar 20. yüzyılın başların aittir. Bunlar arasında; İncilik Camii, Mustafa Efendi Mescidi, Fransız Rahibeler Okulu, Jandarma Mektebi, Rum Kız Ortaokulu, Şems Oteli Hotel Suisse ve Cihan Oteli gibi mekânlar vardır. Bu yapılar haritanın yapıldığı döneme yakın bir zamanda inşa edildikleri için, bir bütünlük oluşturması bakımından haritaya dâhil edilmemişleridir. Hotel d’Itale gibi bazı mekanların ise yerleri yaklaşık olarak tespit edilmiş ve yanlarına soru işareti bırakılmıştır. İlgili dönemin belgelerinde ismi geçe fakat konumları tesit edilemeyen Tabancacılar, Zağnos ve Abacılar çarşısı gibi bazı mekânlar haritada gösterilmemiştir. Bununla birlikte cumhuriyetin ilk yıllarına ait belediye meclis tutanaklarında adı geçen ve konumu belirtilen Mısır Çarsısı, haritada işaretlenmiştir. 19. yüzyıl ile 20. yüzyıl başlarında Trabzon’da varlığı tespit edilen 20 konsolosluktan 9’unun yeri tespit edilmiş ve haritada gösterilmiştir.” diye konuştu.

OSMANLI VE İNGİLİZ ARŞİVLERİ DÂHİL BİRÇOK KAYNAKTAN YARARLANILDI

Haritanın çiziminde Osmanlı ve İngiliz Arşivleri başta olmak üzere pek çok ülkenin arşivlerinden yararlandıklarını belirten Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu, “Haritada 1898’de konsolos vekili olarak Trabzon’da görev yapmış olan Francis Richard Maunsell tarafından Eylül 1898’de çizilmiş olan Trabzon haritası esas alınarak hazırlanmıştır. Haritanın orijinali İngiliz ulusal arşivindedir. Maunsell’in haritasında; mahalleler, meydanlar, mezarlıklar, cadde ve sokaklar, tarım alanları, dereler ve içme suları gibi temel unsurlar ile birkaç önemli; dini askeri ve idari binalar gösterilmiştir.  Bunların dışında kalan diğer bütün unsurlar tarafımızca eklenmiştir. Yine haritanın bazı kısımları, yeniden çizilerek düzenlenmiştir. Bu eklemeler ve düzenlemeler yapılırken Başbakanlık Osmanlı Arşivinden çeşitli plan ve krokiler ile Finlay, Dussauld ve Lynch’in plan ve krokilerinden yararlanılmıştır. Ayrıca Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Fransız Dışişleri Bakanlığı Arşivi, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi ve diğer pek çok arşivden çeşitli belgeler incelenmiş ve bunlardan azami derecede istifade edilmiştir. Yine Trabzon Belediyesi Meclis tutanakları, çok sayıda ulusal ve yerel gazete ile döneme ilişkin seyahatname, gravür ve fotoğraflardan yararlanılmıştır. Şehirde görev yapmış konsoloslara ait raporlar da yaralandığımız önemli bir kaynak grubudur bu ve benzeri kaynakların yanı sıra Trabzon hakkında hazırlanmış olan çok sayıda kitap, tez ve makale titiz bir şekilde okunarak değerlendirilmiştir.” ifadelerini kullandı.

Gültekin SADIKOĞLU

Anahtar Kelimeler:
Murat Küçükuğurlu
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner108