Trabzon’un bir vefâsızlığından söz etmek istiyorum. Resmini yukarıya aldığım Ali Naki Efendi. Trabzon’un eğitim ve kültür alanında önemli bir kişisi  iken ve başlattığı hizmet bugün de devam eden bir Trabzon evlâdı olarak bilmesi özellikle gerekirken, çoğu kişimiz tarafından bilinmemesini oldum olası kabullenemedim.

Değişik kişiliği ve hizmetleriyle Trabzon kültür hayatında önemli bir yeri olan Ali Nakî Efendi, 1836 tarihinde Trabzon İskender Paşa Mahallesi'nde doğdu. 1856’da İstanbul'da  Fatih Medresesi'nden mezun oldu. Devletin çeşitli kademelerinde görevler aldı. Cemiyyet-i Tedrisiyye-i İslâmiyye  azâlığına kabul edildi. 1872 yılında, Yusuf Ziya Paşa, Gâzi Muhtar Paşa, Vidin'li Tevfîk Paşa, Sadrâzam Sakızlı Es'at Paşa gibi kişilerle Darüşşafaka'nın kurucuları arasında yer aldı. Uzun yıllar burada öğretmenlik yapan Ali Nakî Efendi, bir süre de müdürlüğünü yaptı.

1880 yılında Trabzon'da köklü âilelerden Nemli-zâde Hikmet Efendi'nin öncülüğünde Nemli-zâde Hacı Ahmed ve Nemli-zâde Mehmed Efendi’lerin on kadar arkadaşı ile yaptıkları davete uyan Ali Nakî Efendi, Trabzon'a gelerek, Hacı Kasım (şimdiki Cumhuriyet) Mahallesi'nde Reşîd Efendi'nin evinde  "Mekteb-i Hamidiyye" adı ile altı sınıflı bir özel idâdî (Lise) açarak müdürlüğüne getirildi. Meşhûr Muallim İbrâhim Cûdî Efendi de burada Türkçe dersleri okutuyordu.

Ali Nakî Efendi'nin bu girişi, Trabzon'un eğitim ve kültür ufkunda büyük bir uyanış ve canlılık getirdi ve Mekteb-i Hamidiye umulanın üzerinde bir ilgi ile karşılandı. Gördüğü büyük rağbetten ötürü ihtiyaca cevap veremeyince, resmi bir idâdi (Lise) yaptırılması gündeme geldi. 1887 yılında açılan Trabzon Mekteb-i İdâdî (Lise) nin ilk kurucu müdürü oldu. Buna ilâveten yeni kurulan Trabzon ilk Maarif Müdürlüğü görevini de fahri olarak yürütmek üzere kendisine verildi. 1305 /1889 yılında Mısır'a gitti. 17 yıl kadar Mısır'da kaldı. 1322 (1904) yılında sağlığının bozulması ve yaşlanması sebebiyle izin alarak İstanbul'a döndü. İnzivâya çekildi ve kendisini ilmî çalışmalara verdi. 1324 / 1906 da İkinci Meşrutiyet'in ilân edilmesi üzerine, 2 Aralık 1908’de Meclis- Mebusan'da Trabzon’u temsil etti. En yaşlı üye olması sebebiyle de meclisin geçici başkanlığını yaptı. 16 Ocak 1911 de kurucusu olduğu Darüşşafaka'nın önce reis vekilliğine, yapılan tüzük değişikliği üzerine de beş yıl süreyle reisliğine getirildi. 7 Nisan 1923 tarihinde Trabzon'da vefât etti. Kavak Meydanı Caddesi kenarındaki büyük mezarlığa defnedildi. Kısaca biyografisini özetlediğim Ali Naki Bey, Trabzon için böylesine önemli bir kişi iken, bugün Trabzon’da hatırasını yaşatacak bir okula, bir caddeye, bir parka, bir kültür merkezine adının verilmemesindeki inadımızı ve vefâsızlığımızı affedemiyorum. Ali Nakî adının İstanbul'da Fatih semtinde bir sokağa verilmiş olması, hizmet ve vefâ duygusunun güzel bir örneği iken, bunun aynının Trabzon’da olmamasını nasıl izah edeyim. Ey Trabzon’un yöneticileri, Trabzon sevdalısı benim bu sitemimi duyunuz da yakışan olgunluğu göstererek, Trabzon’un bu değerli evlâdına siz da sahip çıkınız.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner108